Tarih Bilimi Nedir 9

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin taçı gün, bu olaylarla dayalı bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya âdem-dışı ayrımı gözetmeksizin, taraf ve dönem aralığının kestirildiği bir geçmiş dönem dilimde, amil-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, rastgele bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her alanın geçmişini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık geçmişi gır konusu olduğunda, yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara ilişkin tüm bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu devrin şartları ayn önüne kızılınarak, kabil olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan olayların bir elan yaşanabilmesi kadar bir olasılık olmadığından tabiat bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar karşılığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, bilgi transfer aracılığıyla fen edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının taçı gün çok elan geniş bir mana dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta giderek tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden ayrıksı bir şey değildir.[5]