Tarih Bilimi Nedir 11

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yüzı aralık, bu olaylarla müteallik bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut beşer-dışı ayırtı gözetmeksizin, mevzi ve gün aralığının kestirildiği bir geçmiş gün dilimde, amil-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her meydanın esbakini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık esbaki lakırtı konusu evetğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara bağlı bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları kaynak önüne düzenınarak, olası evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir daha evetşanabilmesi kadar bir olasılık olmadığından huy bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki eş muhaliflığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, selen alıntı vasıtasıyla malumat edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yüzı aralık çok daha geniş bir mana yürekğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca giderek huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden sair bir şey bileğildir.[5]